Edsger Wybe Dijkstra

Γεννήθηκε το 1930 και πέθανε το 2002. Το δυσανάγνωστο όνομά του προέρχεται από τη Δανία και συγκεκριμένα το Ρότερνταμ στο οποίο γεννήθηκε και μεγάλωσε. Αν και διέπρεψε στην Πληροφορική, είχε σπουδάσει Θεωρητική Φυσική στο Πανεπιστήμιο του Leiden, όμως σύντομα κατάλαβε ότι οι υπολογιστές ήταν η ζωή του. Εργάστηκε στο Κέντρο Μαθηματικών του Άμστερνταμ και κατείχε επίσης έδρα στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Αϊντχόβεν. Τη δεκαετία του 1970 συνεργάστηκε με την εταιρία Burroughs και κατόπιν κατέκτησε την «Αιώνια Έδρα της Επιστήμης των Υπολογιστών» στο Πανεπιστήμιο του Ώστιν στο Τέξας, από το 1984 μέχρι και το 2000 όταν αποσύρθηκε. Λίγο πριν τον θάνατό του το 2002, απέκτησε ακόμα έναν τιμητικό τίτλο το «ACM PODC Influential Paper Award» στον «κατανεμημένο υπολογισμό» (distributed computing) για την εργασία του στον προγραμματισμό των υπολογιστών. Το εν λόγω βραβείο, από την επόμενη χρονιά του θανάτου του μέχρι σήμερα μετονομάστηκε Dijkstra Prize προς τιμήν του. Ακόμα  μεγαλύτερη όμως απ’ όλες τις τιμές, μπορούμε να πούμε ότι ήταν το βραβείο Turing  το οποίο έλαβε μόλις το 1972.

Ποιοι ήταν οι λόγοι όμως για τους οποίους έμεινε γνωστός;

Ένας από τους κυριότερους ήταν ο «αλγόριθμος σύντομου μονοπατιού», ο οποίος και πάλι προς τιμήν του ονομάστηκε «αλόγριθμος Ντίτζκστρα». Ο εν λόγω αλγόριθμος είναι γνωστός στην επιστήμη των υπολογιστών και διδάσκεται στους φοιτητές της Πληροφορικής σε όλα τα πανεπιστήμια, λόγω της σπουδαιότητάς του και της ευρείας πλέον χρήσης του. Άλλοι, ίσως λιγότερο γνωστοί, αλλά εξίσου σπουδαίοι αλγόριθμοι τους οποίους ανέπτυξε ήταν οι Reverse Polish Notation και ο αλγόριθμος Shunting yard, καθώς και ο «αλγόριθμος του τραπεζίτη» (Banker's algorithm). Ένα άλλο σπουδαίο επίτευγμά του στον κόσμο της Πληροφορικής και ειδικότερα στον κατανεμημένο προγραμματισμό, είναι η «αυτοσταθεροποίηση», ένας εναλλακτικός τρόπος διαπίστωσης της σταθερότητας ενός συστήματος, καθώς και το σύστημα του πολυπρογραμματισμού, ένα σύστημα αρχιτεκτονικής υπολογιστών σε επίπεδα. Τέλος, η έννοια του σημαφόρου αποτελεί και πάλι μια από τις συλλήψεις του ιδιοφυούς μυαλού του.

Ένας από τους άλλους λόγους για τους οποίους έμεινε γνωστός είναι η αντίθετη άποψή του για την εντολή GOTO. Είχε ασχοληθεί εντατικά στον προγραμματισμό μηχανής τη δεκαετία του 1950 και το 1965 έγραψε μια μελέτη η οποία αφορούσε την παραπάνω εντολή, καθώς επίσης κι ένα πολύ σημαντικό άρθρο, το "A Case against the GO TO Statement" (EWD215), το οποίο ήταν από τα πιο σημαντικά βήματα για την σταδιακή αντικατάσταση της παραπάνω εντολής, από άλλες εντολές δομημένου προγραμματισμού, όπως η εντολή “while”. Την αντίθεσή του στη χρήση της παραπάνω εντολής επέκτεινε και στην αντίθεσή του στη χρήση της γλώσσας προγραμματισμού BASIC, η οποία χρησιμοποιούσε κατά κόρον αυτή την εντολή. Στην ουσία και η έννοια του «δομημένου προγραμματισμού» μπορούμε να πούμε ότι έχει σαν θεμελιωτή της τον μεγάλο αυτό επιστήμονα μαζί με τους C.A.R. Hoare και Ole-Johan Dahl με τους οποίους συνέγραψε το 1972 το βιβλίο «Δομημένος Προγραμματισμός» (structured programming).

Ο Dijkstra ήταν οπαδός της ALGOL 60 και δούλεψε εντατικά με την ομάδα η οποία δημιούργησε έναν compiler γι’ αυτή τη γλώσσα. Μάλιστα, μαζί με τον Jaap Zonneveld, συμφώνησαν να μην ξυριστούν μέχρι να ολοκληρώσουν τη δημιουργία του παραπάνω compiler. To 1968 έγραψε δύο επίσης σημαντικές μελέτες οι οποίες αφορούσαν ένα πολυπρογραμματιζόμενο σύστημα με το όνομα «ΤΗΕ» καθώς και τις «συνεργατικές συχνοτικές διαδικασίες» (Co-operating Sequential Processes).

Από το 1970 και μετά το κύριο ενδιαφέρον του έγινε «Επίσημη Επιβεβαίωση» (formal verification). Η νοοτροπία που επικρατούσε εκείνη την εποχή ήταν ότι κάποιος έπρεπε πρώτα να γράψει ένα πρόγραμμα και μετά να παρέχει μια μαθηματική επιβεβαίωση της ορθότητάς του. Μετά από τις εμπεριστατωμένες αποδείξεις του και την πολυετή πείρα του στον προγραμματισμό κατάφερε να αλλάξει αυτή την παγκόσμια νοοτροπία.

Σε μια συνέντευξή του το 2001 μάλιστα, εξέφρασε ανοιχτά την επιθυμία του για «κομψότητα» σε όλη τη σύλληψη και εκτέλεση ενός σχεδίου που αφορά ένα σύστημα ή ένα πρόγραμμα και μάλιστα αναλογικά σύγκρινε την άποψή του για τον σχεδιασμό συστημάτων και προγραμμάτων με τον τρόπο που ο Μότσαρτ και ο Μπετόβεν συνέθεταν τα έργα τους.

Ο πρωτοπόρος αυτός της επιστήμης των υπολογιστών άφησε ένα μεγάλο έργο στην επιστημονική κοινότητα κι έφυγε από τη ζωή στις 6 Αυγούστου του 2002 στο Νούενεν της Ολλανδίας.

Μια από τις επίσης γνωστές ιδιαιτερότητές του ήταν το να γράφει με το χέρι τις μελέτες του τις οποίες μονόγραφε με τα αρχικά του δηλαδή EWD. Έτσι λοιπόν τα χειρόγραφά του έμειναν γνωστά σαν EWDs.

Έργα του είναι:

• Dijkstra, E. W. (March 1968). "Letters to the editor: go to statement considered harmful". Communications of the ACM 11 (3): 147–148. doi:10.1145/362929.362947. ISSN 0001-0782.  (EWD215)

• Dijkstra, E. W. (Aug 1972). "The Humble Programmer". Communications of the ACM 15 (10): 859–866. doi:10.1145/355604.361591. http://www.cs.utexas.edu/~EWD/transcriptions/EWD03xx/EWD340.html.  (EWD340) PDF, 1972 ACM Turing Award lecture

• Dijkstra, E. W. (May 1982). "How do we tell truths that might hurt?". SIGPLAN Notice 17 (5): 13–15. doi:10.1145/947923.947924. ISSN 0362-1340. http://www.cs.virginia.edu/~evans/cs655/readings/ewd498.html.  (EWD498)

• From My Life (EWD1166)
• Dijkstra, E.W. (August 1975), Guarded commands, nondeterminacy and formal derivation of program. Communications of the ACM, 18(8):453–457. [1]
• Dijkstra, E.W. (1976), A Discipline of Programming, Prentice-Hall Series in Automatic Computation, ISBN 0-13-215871-X — A systematic introduction to a version of the guarded command language with many worked examples
• Selected Writings on Computing: A Personal Perspective, Texts and Monographs in Computer Science, Springer-Verlag, 1982, ISBN 0-387-90652-5
• A Method of Programming, E.W. Dijkstra, W.H.J. Feijen, J. Sterringa, Addison Wesley 1988, ISBN 0-201-17536-3
• E. W. Dijkstra and Carel S. Scholten (1990). Predicate Calculus and Program Semantics. Springer-Verlag ISBN 0-387-96957-8 — An abstract, formal treatment of Predicate transformer semantics
• O.-J. Dahl, Edsger W. Dijkstra, C. A. R. Hoare Structured Programming, Academic Press, London, 1972 ISBN 0-12-200550-3

Πηγή: Wikipedia